![mięta](https://media.drogerienatura.pl/wysiwyg/mieta.jpg)
![mięta](https://media.drogerienatura.pl/wysiwyg/mieta.jpg)
2024-08-26
Mięta to jedna z najstarszych roślin leczniczych na świecie. Można ją uprawiać w ogrodzie lub na balkonie. I warto to robić, bo jej liście działają m.in. orzeźwiająco, antybakteryjnie i przeciwbólowo.
Mięta i jej odmiany. Czym się różnią?
Mięta to roślina lecznicza, której surowcem zielarskim są liście, świeże lub suszone. Ich dobroczynne działanie doceniano już w starożytnym Rzymie, gdzie wierzono, że pobudzają do myślenia. Zalecana była również na bóle głowy, dolegliwości żołądka i stany zapalne skóry.
Dziś istnieje około 20 dzikich gatunków mięty, ale odmian jest o wiele więcej. Najważniejsza jest mięta pieprzowa, która ma najwięcej cennych olejków eterycznych. Oprócz odmian o klasycznym aromacie, w sprzedaży jest dostępnych coraz więcej odmian o innej nucie.
Odmiana Lemon Fresh i Lime kuszą cytrynowym aromatem, a Chocolate pachnie czekoladą. Inne rodzaje mięty też kuszą swoim aromatem. Mięta zielona ma zapach kminku, a wonna, zależnie od odmiany, może pachnieć np. ananasem lub jabłkiem.
Wiele odmian mięty może pochwalić się też ciekawymi liści, mniej klasycznymi niż u tradycyjnej pieprzowej. Jej odmiana, Variegata, ma liście w nieregularne żółto-zielone plamy. Z kolei mięta kosmata ma ulistnienie w kolorze szarozielonym.
fot. Marius Matuschzik on Unsplash
Właściwości mięty. Czy wykazuje działanie lecznicze?
Do celów leczniczych wykorzystywana jest głównie mięta pieprzowa zawierająca duże ilości mentolu i mentonu, które odpowiadają za jej świeży, intensywny zapach. Działają bakteriobójczo i przeciwbólowo.
W mięcie znajdują się także inne wartościowe substancje, m.in. flawonoidy i glikozydy, a także składniki mineralne, w tym żelazo, magnez i potas. Taki zestaw sprawia, że mięta ma również silne działanie antybakteryjne i antywirusowe.
Na co pomaga mięta? To skuteczne, naturalne wsparcie w różnych dolegliwościach, zwłaszcza układu pokarmowego. Mięta stosowana wewnętrznie w postaci naparu lub kropli sprawdzi się m.in. na ból brzucha (łagodzi stany skurczowe) i żołądka.
Zalecana jest także na niestrawność i problemy z apetytem. Sprawdza się pomocniczo w chorobach wątroby i dróg żółciowych. Codzienne picie naparu z mięty usprawnia perystaltykę jelit. Doraźnie warto go wypijać po obfitych i ciężkostrawnych posiłkach, by pozbyć się uczucia ciężkości.
Warto jednak mieć na uwadze, że codzienne stosowanie może wywołać niepożądane dolegliwości żołądkowe, m.in. biegunki. To znak, by ograniczyć picie takiej herbaty.
Napar z mięty ma również właściwości moczopędne, więc pomaga oczyścić nerki i działa korzystnie na cały układ moczowy. Krople z olejkiem miętowym udrażniają drogi oddechowe i ułatwiają oddychanie.
Miętę można wykorzystać także zewnętrznie. Olejek z mięty warto wcierać przy bólach reumatycznych, migrenie lub w miejscach po ukąszeniach owadów.
Czy mięta może zaszkodzić? Przeciwwskazania
Mięta, tak jak inne zioła, powinna być stosowana rozważnie. Mięty nie wolno podawać w żadnej formie niemowlętom i małym dzieciom.
Kobiety w ciąży mogą pić napar w umiarkowanych ilościach, ale już u matek karmiących może on wpływać na mniejszą laktację.
Inne przeciwwskazania do stosowania mięty to: nadwrażliwość na mentol w każdej postaci, nasilone dolegliwości z układem moczowym lub trawiennym, np. zespół jelita drażliwego.
fot. David Vilches on Unsplash
Uprawa mięty w doniczce i w ogrodzie
Większość gatunków i odmian mięty do uprawy w ogrodzie lub doniczkach jest całkowicie mrozoodporna. Najczęściej wybierana jest najpopularniejsza mięta pieprzowa.
Można ją uprawiać na dwa sposoby: z nasion lub z gotowych sadzonek. Popularniejsza jest ta druga metoda, ponieważ daje szybsze efekty.
Do sadzenia wybieramy okazy, które mają zdrowy system korzeniowy. Sadzonki mięty w ogrodzie sadzimy w odległości około 50-60 cm w glebie zasobnej w próchnicę i wapń.
Stanowisko powinno być umiarkowanie słoneczne lub półcieniste, a gleba stale lekko wilgotna, ale nie przelana. Mięta lepiej poradzi sobie z okresową suszą niż z mokrym podłożem.
Przycinamy ją latem, jeszcze przed kwitnieniem. To najlepszy moment na zbiór mięty, jeśli chcemy zrobić miętowe zapasy na zimę.
Mięta uprawiana w doniczce ma identyczne wymagania co do stanowiska i gleby, ale bardziej dbać o jej nawadnianie, ponieważ wilgoć z doniczki ucieka o wiele szybciej. Podlewamy ją często (w upały codziennie), ale niezbyt obficie.
Pędy mięty uszczykujemy w miarę potrzeb, a regularnie przycinamy dwa razy w roku. Pierwszy raz mniej więcej o połowę, przed lub w trakcie kwitnienia (od czerwca do sierpnia). Ten zabieg sprzyja rozkrzewianiu i zagęszczaniu się.
Drugi raz późną jesienią. Wtedy cięcie wykonujemy nisko nad ziemią. Wokół pędów wysypujemy suche liście, a donicę ustawiamy na styropianie, by odizolować ją od podłoża. Powinna bez uszczerbku przetrwać zimę.
Mięta jest rośliną, którą można z łatwością rozmnożyć. Sama rozrasta się błyskawicznie i potrafi być ekspansywna, dlatego jeśli mamy ograniczoną przestrzeń, trzeba ją kontrolować. Rozmnażanie mięty polega na wykopaniu i podziale kępy na mniejsze fragmenty.
Nowe sadzonki wędrują na nowe stanowiska w ogrodzie lub częściowo do donic. Drugim sposobem rozmnażania jest pobranie sadzonek wierzchołkowych o długości około 10 cm.
Umieszczamy je w szklance lub w słoiku wypełnionym do połowy wodą. Ukorzeniają się bardzo szybko.
fot. Christina Rumpf on Unsplash
Wykorzystanie mięty w kuchni. Co można z niej zrobić?
Oprócz właściwości zdrowotnych, mięta jest doceniana za walory smakowe. W kuchni można ją wykorzystać do przyprawiania mięsa, sałatek owocowych, koktajli, pierogów z owocami, zup i farszów.
Najpopularniejsza jest jednak po prostu herbata z mięty lub lemoniada z dodatkiem cytryny. Mięta nada się na przetwory. Można z niej zrobić sok lub syrop. Rarytasem jest także nalewka z mięty, która świetnie wspomaga trawienie.
Liście mięty mają działanie orzeźwiające i sprawdzają się nie tylko jako dodatek do wody. Warto je zamrozić w kostkach lodu.
Jak suszyć miętę i jak ją przetwarzać?
Letni zbiór mięty to ścięcie pędów około 5 cm nad ziemią w celu pozyskania surowca leczniczego. W zależności od tempa wzrostu roślin, można go przeprowadzić nawet 2-3 razy w sezonie.
Najbardziej aromatyczne są liście zebrane tuż przed kwitnieniem, w ciepły dzień, najlepiej wczesnym wieczorem. Zebrane pędy wiążemy w pęczki i suszymy w przewiewnym, suchym miejscu, np. na ganku lub w altanie.
Następnie obrywamy suche liście i umieszczamy w szklanym słoju lub w szczelnej, papierowej torbie. Opcjonalnie liście mięty można również zamrozić w całości lub posiekane w woreczkach do mrożenia.
Miłośnicy tego ziela, oprócz tradycyjnej formy utrwalania, mogą zrobić syrop z mięty pieprzowej. Przepis na taką domową miksturę jest prosty.
Składniki:
4 szklanki listków mięty
4 szklanki wody
3 szklanki cukru
½ szklanki płynnego miodu, najlepiej wielokwiatowego
Przygotowanie:
Liście zalewamy gorącą wodą i odstawiamy pod przykryciem na 10-12 godzin (najlepiej zrobić to na noc). Następnie odcedzamy, dodajemy cukier i gotujemy na wolnym ogniu, aż syrop zacznie gęstnieć.
Odstawiamy, studzimy aż będzie letni i wtedy dodajemy miód. Dokładnie mieszamy i przelewamy do szklanych buteleczek. Przechowujemy w lodówce.
Taki syrop można dodawać do herbaty lub zimnych napojów – 1 łyżeczkę na ½ szklanki. Pomaga na dolegliwości trawienne i działa orzeźwiająco.